#PomagamUkrainie - pomoc dla obywateli Ukrainy
Zmiany prawne dot. zatrudniania cudzoziemców w Polsce od 29 stycznia 2022 r.
Zmiany prawne dotyczące zatrudniania cudzoziemców w Polsce, które weszły w życie 29 stycznia 2022 r., mają na celu usprawnienie procesów związanych z pobytem i pracą tych osób. Zgodnie z nowelizacją ustawy o cudzoziemcach, wydłużono okres wykonywania pracy w oparciu o oświadczenie o powierzeniu pracy z 6 do 24 miesięcy oraz zlikwidowano 12-miesięczny okres rozliczeniowy, co ułatwia powierzanie pracy na podstawie kolejnych oświadczeń. Wprowadzone zmiany uzależniają również wpis oświadczenia do ewidencji od zapewnienia porównywalnego wynagrodzenia przez pracodawcę oraz wydłużają czas na informowanie powiatowego urzędu pracy o podjęciu pracy przez cudzoziemca do 7 dni.
Rozszerzono również dostęp do usług powiatowych urzędów pracy dla osób przebywających na podstawie wiz humanitarnych oraz dla osób ubiegających się o ochronę międzynarodową. Minister gospodarki zyskał także możliwość określenia listy podmiotów strategicznych, dla których wnioski o zezwolenia na pracę będą rozpatrywane w pierwszej kolejności. Poszerzono katalog okoliczności, w których nie jest wymagane wydanie nowego zezwolenia na pobyt i pracę, co przyczyni się do uproszczenia procedur administracyjnych związanych z zatrudnieniem cudzoziemców.
Wielkopolski rynek pracy. Zatrudnienie cudzoziemców ze Wschodu w sektorze rolniczym na przykładzie powiatu kaliskiego. Potrzeby i problemy uchodźców z Ukrainy w rok po wybuchu wojny.
Cztery wersje językowe Wortalu PSZ
Cudzoziemcy na wielkopolskim rynku pracy
Zatrudnianie cudzoziemców w Polsce odbywa się w kilku odrębnych procedurach: na podstawie zezwolenia na pracę, oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, zezwolenia na pracę sezonową oraz powiadomienia o powierzeniu pracy obywatelowi Ukrainy. Oświadczenie o powierzeniu pracy dotyczy obecnie obywateli Armenii, Białorusi, Mołdawii i Ukrainy, przy czym od 28 października 2022 r. nie obejmuje już Federacji Rosyjskiej, a od 1 grudnia 2025 r. także Gruzji. Oświadczenie wpisuje do ewidencji powiatowy urząd pracy właściwy dla siedziby lub miejsca pobytu pracodawcy, a maksymalny okres pracy na tej podstawie wynosi 24 miesiące.
Zezwolenie na pracę sezonową obejmuje prace zależne od pory roku, wykonywane maksymalnie przez 9 miesięcy w roku kalendarzowym, w okresie nie dłuższym niż 3 kolejne lata. W polskich przepisach dotyczy ono głównie rolnictwa, leśnictwa, łowiectwa, rybactwa oraz działalności związanej z zakwaterowaniem i gastronomią, a może być stosowane wobec cudzoziemców ze wszystkich państw trzecich. Od 24 lutego 2022 r. obowiązuje uproszczona procedura zatrudniania obywateli Ukrainy, polegająca na powiadomieniu powiatowego urzędu pracy przez portal praca.gov.pl w terminie 7 dni od podjęcia pracy.
Ustawa pomocowa umożliwiła obywatelom Ukrainy legalny pobyt, swobodny dostęp do rynku pracy oraz rejestrację w urzędzie pracy i korzystanie z pośrednictwa pracy, poradnictwa zawodowego i szkoleń na zasadach zbliżonych do obywateli polskich. Dane statystyczne pokazują, że liczba oświadczeń w Polsce rosła do 2021 r., a następnie wyraźnie spadła, podobnie jak w Wielkopolsce, gdzie spadek po 2022 r. wiązał się z wydłużeniem okresu pracy na oświadczeniu oraz zmianami dotyczącymi obywateli Ukrainy.
W 2025 r. w Wielkopolsce wydano 861 zezwoleń na pracę sezonową, a najwięcej w powiatach poznańskim, średzkim, kaliskim, wolsztyńskim i nowotomyskim. Całość regulacji wskazuje na stopniowe upraszczanie dostępu cudzoziemców, zwłaszcza obywateli Ukrainy, do polskiego rynku pracy przy jednoczesnym utrzymaniu formalnej kontroli przez urzędy pracy.
Zatrudnianie cudzoziemców możliwe jest w ramach różnych procedur, tj.: zezwolenia na pracę, oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, zezwolenia na pracę sezonową oraz powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy w związku z wojną na Ukrainie.
Zatrudnienie w ramach oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, oznacza wykonywanie pracy przez cudzoziemców będących obywatelami: Republiki Armenii, Republiki Białorusi, Republiki Mołdawii i Ukrainy. Od dnia 28 października 2022 r. procedura nie dotyczy już Federacji Rosyjskiej. Natomiast od 1 grudnia 2025 r. nie dotyczy także Republiki Gruzji.
Powiatowy urząd pracy właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego lub siedzibę przyszłego pracodawcy, przed podjęciem przez cudzoziemca zatrudnienia, wpisuje do ewidencji pisemne oświadczenie pracodawcy o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi. Maksymalny okres wykonywania pracy przez cudzoziemca na podstawie oświadczenia wynosi 24 miesiące.
Zatrudnienie w ramach zezwolenia na pracę sezonową (na okresy nie dłuższe niż 9 miesięcy w ciągu roku kalendarzowego przypadające odpowiednio w ciągu nie więcej niż 3 kolejnych lat kalendarzowych), jest to wykonywanie prac uzależnionych od zmiany pór roku, tj. prac w sektorach, w których zwiększone zapotrzebowanie na pracowników jest związane z konkretnym okresem w roku ze względu na powtarzające się wydarzenia lub typy wydarzeń podlegające uwarunkowaniom sezonowym. Dyrektywa 2014/36/UE wskazuje trzy sektory, w których prace mają charakter sezonowy – rolnictwo, ogrodnictwo oraz turystykę.
W polskich przepisach są to podklasy działalności według klasyfikacji PKD: rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo oraz działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi. Praca sezonowa dotyczy cudzoziemców wszystkich państw trzecich.
Powiadomienia o powierzeniu pracy obywatelom Ukrainy. Funkcjonują od 24.02.2022 r. w związku z wybuchem wojny na Ukrainie.
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa reguluje m.in. kwestie legalnego pobytu obywateli Ukrainy w Polsce oraz wprowadziła ułatwienia w dostępie do rynku pracy. Obywatele Ukrainy mogą pracować bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę lub oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy (pracodawcy mają tylko obowiązek zgłoszenia powiadomienia do powiatowego urzędu pracy o podjęciu pracy przez obywatela Ukrainy).
Przepisy zawarte w specustawie pozwalają obywatelom Ukrainy na rejestrację w powiatowym urzędzie pracy. Dzięki temu mogą oni skorzystać z usług i instrumentów rynku pracy w postaci, np. pośrednictwa pracy, poradnictwa zawodowego oraz szkoleń, na takich samych zasadach jak Polacy.
Liczba oświadczeń w całej Polsce wygląda następująco:
2013 r.: 235 616 (w tym Ukraina: 217 571),
2014 r.: 387 398 (w tym Ukraina: 372 946),
2015 r.: 782 222 (w tym Ukraina: 762 700),
2016 r.: 1 314 127 (w tym Ukraina: 1 262 845),
2017 r.: 1 824 464 (w tym Ukraina: 1 714 891),
2018 r.: 1 582 225 (w tym Ukraina: 1 446 304),
2019 r.: 1 639 814 (w tym Ukraina: 1 475 688),
2020 r.: 1 519 599 (w tym Ukraina: 1 329 491),
2021 r.: 1 979 886 (w tym Ukraina: 1 635 104),
2022 r.: 1 038 316 (w tym Ukraina: 610 824),
2023 r.: 506 554 (w tym Ukraina: 175 433),
2024 r.: 428 188 (w tym Ukraina: 136 207),
2025 r.: 328 094 (w tym Ukraina: 108 855).
Liczba zarejestrowanych oświadczeń o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi w Wielkopolsce (bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę).
W 2018 r. liczba oświadczeń w Wielkopolsce wyniosła 165 669, w 2019 r. 154 270, w 2020 r. 158 167, natomiast w 2021 r. 196 257. Dynamika dwukrotnego wzrostu występującego w latach 2013 – 2017 została zatrzymana. Wynikało to m.in. z uszczelnienia procedury oświadczeniowej. Spadek liczby oświadczeń w 2022 r. do 109 964, spowodowany był wydłużeniem z 6 do 24 miesięcy okresu wykonywania pracy przez cudzoziemca, a przede wszystkim zmianami w dostępie do rynku pracy dla obywateli Ukrainy po 24 lutego 2022 r. Tendencja spadkowa jest utrzymana i w 2025 r. było to 32 415 oświadczeń.
Zezwolenia na pracę sezonową w Polsce i w Wielkopolsce w latach 2018 – 2025
Zezwolenia na pracę sezonową funkcjonują od 1 stycznia 2018 r. W 2025 r. wydano ich w Wielkopolsce 861. Najwięcej zezwoleń na pracę sezonową wydano w powiecie: poznańskim 196, średzkim 158, kaliskim 127, wolsztyńskim 93, nowotomyskim 67.
Powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy w związku z wojną na Ukrainie w 2022 r.
Monitorowanie zatrudnienia uchodźców z Ukrainy od 24 lutego 2022 r. odbywa się głównie za pomocą nowej, jeszcze bardziej uproszczonej formy zatrudnienia obywateli Ukrainy, tj. - powiadomienia o powierzeniu wykonywania pracy obywatelowi Ukrainy za pośrednictwem portalu praca.gov.pl
Obywatel Ukrainy, który korzysta ze specjalnych uprawnień od 24 lutego 2022 r. oraz każdy obywatel Ukrainy, który aktualnie przebywa legalnie w Polsce może podjąć legalnie pracę u każdego pracodawcy w Polsce bez żadnych dodatkowych formalności. Pracodawca ma obowiązek zgłosić fakt podjęcia pracy przez obywatela Ukrainy korzystającego ze swobodnego dostępu do rynku pracy do powiatowego urzędu pracy poprzez system elektroniczny praca.gov.pl w ciągu 7 dni od podjęcia pracy.
Zezwolenia na pracę wydawane przez Wojewodę.
